چند وقت پیش مطلبی نوشته بودم در ارتباط با جامعه شناسی در جامعه ایران... توی اون مطلب نوشته بودم که به خاطر تجربه نکردن مدرنیسم و رفتن به سمت پست مدرنیسم جامعه ایران یه جامعه ناسالم به حساب میاد... امروز فرصت شد که در این ارتباط کاملتر بنویسم ولی به علت گستردگی موضوع همچنان فقط یه مطلب به صورت خلاصه خواهد بود.
از لحاظ جامعه شناختی میشه جامعه رو تحت سه تجربه متفاوت فرض کرد... تجربه اول که یک تجربه سنتی هست در ذات یک نوع تجربه واقعگرا هست... این تجربه در جوامع بشری قدمت طولانی داره و در واقع همراه با رنسانس در اروپا پایه های این نوع از تمدن شروع به سست شدن کرد و همزمان با انقلاب صنعتی در اروپا و انقلاب مارکسیسم-لنینیسم در روسیه در جوامع پیشرفته تبدیل به نوعی تجربه مغلوب شد. این تجربه همواره در جوامع دینی باقی خواهند ماند چون اصولا دین با ذات مدرنیسم و پست مدرنیسم تضادهای اساسی داره و بیش از همه به تجربه واقع گرا نزدیک هست... یکی از ویژگیهای اساسی واقع گرایی در تجربه سنتی جامعه بشری اعتقاد به نوعی قوانین "دیگر سالار" هست و این تفاوت نمودهای کاملا مشخصی در مقوله های فرهنگی، هنری، اقتصادی و سیاسی جامعه داره...
همزمان با تحولات ناشی از انقلاب صنعتی جوامع بشری به سمت نوعی تجربه مدرنیسم پیش رفت... تجربه ای که در ذات "خود-قانون گرا" هست. به این ترتیب تجربه مدرنیسم با ویژگیهای ذاتی که در اقتصاد و سیاست و فرهنگ داره در تضاد هست با اندیشه های چپ مارکسیسمی... ویژگی اصلی مدرنیسم نسبت به تجربه واقع گرایی به صورت خلاصه "تمایزیابی" در مقوله های مختلف بود... چیزی که در نظامهای سیاسی و اقتصادی و فرهنگی دنیای غرب نمود کاملی پیدا کرد. ولی در همین هنگام بلوک شرق اندیشه های مارکسیسمی داشت و به این نحو تضاد مدرنیسم با مارکسیسم سالهای جنگ سرد رو شکل داد...
مدرنیسم تجربه ای بود که طی سالها از طریق اندیشمندان و فیلسوفان به دنیا معرفی شد و در ذات یه تجربه مخصوص "نخبگان جامعه" هست. و همیشه هم همینطور باقی موند.
پست مدرنیسم در سالهای اوج مدرنیسم خودش رو به دنیا معرفی کرد. به این ترتیب که بر خلاف مدرنیسم اینبار پست مدرنیسم تاکید اساسی را بر "تمایز زدایی" گذاشت. پست مدرنیسم در ذات متفاوت از تمام تجربه های بشر به دنیای فلسفه و جامعه راه پیدا کرد. به این ترتیب که خاستگاه پست مدرنیسم از هنر بود. و به همین دلیل اندیشمندان و نخبگان مدرنیسم نزدیکی کمتری با پست مدرنیسم احساس کردن و بر عکس اون در بین توده های مردم پست مدرنیسم جایگاه خوبی پیدا کرد.
جامعه ایران در طول تاریخ خودش دو بار سعی کرد که مدرنیسم رو تجربه کنه که هر دو بار شکست سختی خورد! و دلیل اصلی این هست که جامعه ایران توانایی پرورش نخبگانی که پذیرنده مدرنیسم باشن رو نداره و علاوه بر اون همیشه به شدت مخالفت شده با شکلگیری چنین تفکری... به این ترتیب به صورت قطع میشه گفت جامعه ایران نه تنها مدرنیسم رو تجربه نکرده بلکه اینطور که به نظر میاد هرگز تجربه نخواهد کرد...
از طرف دیگه تجربه پست مدرنیسم یه تجربه عمدتا برای توده های مردم هست... فهم ساده تری داره و برای توده ها قابل درک هست... با پیشرفت سریع که در دنیای ارتباطات ایجاد شد جوانهای حدود سن 15 سال از چندین سال پیش با دنیایی در غرب آشنا شدن که بعد از تجربه مدرنیسم توسط نخبگان جامعه عده ای از توده مردم و عده ای از نخبگان جامعه به سمت تجربه پست مدرنیسم حرکت کرده بودن... و به این ترتیب نسل متولد سالهای حدود 1365 تا 1370 سالهای نوجوانی خودشون رو در یه تجربه پست مدرن سپری کردن در جامعه ای که نه تنها تجربه مدرنیسم رو نداره بلکه به شدت حافظ شرایط واقع گرایی پیش از مدرنیسم هست.
چنین تجربه ای به صورت متفاوت برای متولدین بین 1360 تا 1365 وجود داره... این نسل در فاصله دوران جوانی خودشون با تجربه پست مدرن آشنا شدن و به این ترتیب این شانس رو داشتن که قبلش با اندیشه های مدرنیسم آشنایی داشته باشن...
در جامعه ایرانی متولدین 1355 تا 1360 از مدرنیسم و پست مدرنیسم تجربه های خیلی کمی دارن و به این ترتیب بین سه نسل در فاصله سالهای خیلی کم شکافهای عمیق رفتاری دیده میشه...
نمونه هایی از تجربه های پست مدرن در جامعه رو هم به نظرم خوب هست که بنویسم که باهاش بیشتر آشنا بشین... در جامعه ایران هم تجربه پست مدرنیسم از هنر و موسیقی شروع شده... شاید اولین نمونه ای که من می تونم ازش نام ببرم گروه "اوهام" هست که شعرهای ذاتا سنتی رو با سبک "راک" خوندن... یا محسن نامجو که به نظر من هنر آوازش به صورت کامل ویژگیهای پست مدرن رو داره. چیزی که کاملا قابل تقدیر هست...
در تجربه های فردی و اجتماعی هم میشه رد پاهای رفتارهای پست مدرن رو دید... |
